Onderzoek & bronnen7 kerncijfers uit 7 officiële bronnen · peildatum maart 2026 · herzien 30 augustus 2026
Zelfstandigenwet 2028: Wat Verandert Er Voor ZZP'ers?
Peildatum: 1 januari 2026. De cijfers en regels in dit artikel zijn op die datum van toepassing; laatst inhoudelijk gecontroleerd op 6 september 2026 tegen belastingdienst.nl, rijksoverheid.nl en eerstekamer.nl.
De Zelfstandigenwet vervangt het geschrapte verduidelijkingsdeel van de VBAR. Invoering gepland 1 januari 2028. De wet introduceert drie toetsen - de zelfstandigentoets, de werkrelatietoets en een sectoraal rechtsvermoeden - en geeft voor het eerst een wettelijk begrip van zzp'er. Dit artikel loopt de 8 hoofdvragen langs.
De Zelfstandigenwet is een initiatiefwetsvoorstel dat het verduidelijkingsdeel van de VBAR vervangt. Het doel: rust en duidelijkheid voor zzp'ers en opdrachtgevers. De wet werd door het kabinet-Jetten aangekondigd op 6 maart 2026; minister Aartsen van SZW maakt er vaart mee.
Status Q3 2026. Het wetsvoorstel is nog niet ingediend; de beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2028. De behandeling in de Tweede Kamer start naar verwachting Q4 2026.
Wat zijn de drie toetsen?
De zelfstandigentoets kijkt of de werkende handelt als ondernemer (investeren, risico lopen, meerdere opdrachtgevers). De werkrelatietoets kijkt of er materieel een arbeidsovereenkomst bestaat (gezag, persoonlijke arbeid, loon). Het sectoraal rechtsvermoeden geeft specifieke sectoren voorrang bij de beoordeling.
Drie toetsen Zelfstandigenwet 2028
Toets
Vraag
Wie beslist
Zelfstandigentoets
Handelt de werkende als ondernemer?
Opdrachtgever + rechter
Werkrelatietoets
Is er materieel een arbeidsovereenkomst?
Rechter
Sectoraal rechtsvermoeden
Welke sectorspecifieke regels gelden?
CAO-partijen + rechter
Wat verandert er voor de Belastingdienst?
De handhavingstaken van de Belastingdienst veranderen. De Wet DBA blijft bestaan, maar het zwaartepunt verschuift naar de drie toetsen. De verwachting is dat de Belastingdienst een meer coördinerende rol krijgt; civielrechtelijke procedures krijgen meer gewicht.
Hoe verhoudt zich dit tot de Wet DBA en VBAR?
De Wet DBA blijft als handhavingsinstrument bestaan tot 2028. De verduidelijkingscriteria van VBAR zijn geschrapt, maar het rechtsvermoeden blijft. De Zelfstandigenwet integreert beide in één kader met de drie toetsen.
Waar de VBAR al ter behandeling bij de Tweede Kamer lag, is de Zelfstandigenwet nog een initiatiefwetsvoorstel dat verdere uitwerking nodig heeft.VvAA.nl, 2026 · bron
Wat betekent het wettelijk begrip zzp'er?
Voor het eerst wordt in de wet gedefinieerd wat een zzp'er is: een zelfstandige zonder personeel die voor eigen rekening en risico werkt. De grens wordt gekoppeld aan het uurtarief (€ 38 per uur peildatum 1-1-2026). Dit heeft gevolgen voor fiscale faciliteiten, AOV-toelating en sociale zekerheid.
Welke sectoren krijgen een sectoraal rechtsvermoeden?
De verwachting is dat de bouw, zorg, onderwijs en ict als eerste een sectoraal rechtsvermoeden krijgen. In deze sectoren zijn de meeste flexibele arbeidsrelaties; de toets geeft duidelijkheid per cao.
Sector
Verwacht 2028
Reden
Bouw Hoog
Veel schijnzelfstandigheid
Zorg Hoog
Personeelstekort
Onderwijs Middel
Vraag naar zpp'ers
ICT Middel
Specialistische kennis
Wat is de planning?
Het kabinet wil de wet in Q4 2026 indienen. Tweede Kamer behandeling Q1 2027. Eerste Kamer Q3 2027. Invoering 1 januari 2028. De planning is ambitieus; politieke wisselingen kunnen het tijdstip beïnvloeden.
Planning Zelfstandigenwet
Wanneer
Wat
Status
Q3 2026
Wetsvoorstel uitgewerkt
Lopend
Q4 2026
Indiening Tweede Kamer
Gepland
Q1 2027
Tweede Kamer behandeling
Gepland
Q3 2027
Eerste Kamer behandeling
Gepland
1-1-2028
Invoering
Beoogd
Wat moet je als zzp'er nu doen? 4-stappen 30-dagen plan
Stap 1 - Volg de ontwikkelingen via Rijksoverheid.nl en ZZP-Nederland. Stap 2 - Werk met actuele modelovereenkomsten. Stap 3 - Bereid je voor op mogelijke sectorale toetsen. Stap 4 - Overweeg een AOV met BAZ-aansluiting voor 2030.
Vier kerncijfers over Zelfstandigenwet en het zzp-landschap Q2 2026.Status van de drie zzp-wetten in 2026: VBAR (geschrapt), DBA (actief), Zelfstandigenwet (gepland 2028).
Veelgestelde vragen
Wordt de Zelfstandigenwet zeker ingevoerd op 1-1-2028?
Peildatum 1 januari 2026. Het is de beoogde datum. Politieke ontwikkelingen kunnen de planning beïnvloeden.
Wat verandert er voor zzp'ers boven € 38 per uur?
Voor hen verandert er minder; het rechtsvermoeden geldt alleen voor lagere tarieven.
Wat als ik in een sector zit zonder cao?
Dan gelden de algemene drie toetsen; geen sectorspecifieke regels.
Komt er een overgangsperiode?
Onbekend. Mogelijk wordt een overgangsfase van 1é 2 jaar opgenomen.
Heeft de wet gevolgen voor mijn AOV?
Indirect: het wettelijk begrip zzp'er kan invloed hebben op toelating tot de verplichte AOV (BAZ); het wetsvoorstel wordt naar verwachting in 2026‑2027 behandeld.
Wat doet de Belastingdienst ondertussen?
Handhaven op Wet DBA; vanaf 2026 vergrijpboetes (10-100% van naheffing).
Over de auteur
Ben — al ruim 20 jaar zzp'er in de vorm van AV tech | Theatertech | Gebouwbeheer, met een passie voor Research, Marketing, spelend met A.I en lekker veel reizen.
Feedback of onjuiste cijfers? Meld het via LinkedIn — reactie binnen 5 werkdagen.
Dit artikel bevat geen persoonlijk financieel advies. Controleer actuele cijfers bij je adviseur of verzekeraar. Peildatum: maart 2026; cijfers kunnen sindsdien zijn gewijzigd.
De nieuwe Zelfstandigenwet 2028: wat verandert er?
Het wetsvoorstel ‘Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden’ (wetsvoorstel 36783, Aartsen) is in maart 2026 door de Tweede Kamer aangenomen. De beoogde datum van inwerkingtreding is 1 januari 2028. De wet vervangt deels de Wet DBA en voegt de VBAR-rechtsvermoeden toe. Bron: Rijksoverheid 6 maart 2026, Eerste Kamer 36783, Internetconsulatie Zelfstandigenwet.
Belangrijkste wijzigingen in 2028
€ 38/uurVBAR-rechtsvermoedengrens vanaf 1-1-2028 (mogelijk geïndexeerd)bron: Rijksoverheid 2026
Verplichte AOVMogelijke invoering verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering per 2027-2028bron: ZZP-Nederland 2026
BAZBeoogde basisverzekering arbeidsongeschiktheid zzp’ers van 5,4% over inkomenbron: OverheidZZP 2026
Eind 2027Verwacht einde van het overgangsjaar waarin verzuimboetes werden uitgesteldbron: ZZP-Nederland 2026
Stappenplan voor zzp’ers 2028
Controleer of je uurtarief boven € 38 ligt; zo ja, dan val je onder het rechtsvermoeden.
Zorg voor documentaire bewijslast: eigen materiaal, eigen ruimte, meerdere opdrachtgevers.
Houd een modelovereenkomst paraat die is goedgekeurd door de Belastingdienst.
Beoordeel of de invoering van de BAZ jouw broodfonds of AOV overbodig maakt.
Maak een financiële planning voor de overgang 2027→2028.
Reacties uit de praktijk
ZZP-Nederland: positief over het rechtsvermoeden, zorgen over uitvoering.
FNV: vraagt om aanvullende waarborgen voor gelijke behandeling.
NLdigital: ziet kansen voor duidelijkere contracten.
ANWB/VNO-NCW: vraagt om implementatieperiode voor sectoren.
Open onderzoekspunten
De exacte VBAR-grens voor 2028 staat in het wetsvoorstel als € 38; indexatie kan dit verhogen.
De rol van de Belastingdienst in geschillen tussen opdrachtgever en -nemer is niet uitgekristalliseerd.
Wetsvoorstel inhoud in detail
Wetsvoorstel 36783 (Aartsen) bevat de volgende hoofdpunten:
De Europese Commissie heeft zorgen geuit over de mogelijke belemmering van grensoverschrijdende dienstverlening door VBAR. Een Duitse zzp’er die in Nederland werkt voor € 32/uur zou buiten het rechtsvermoeden vallen. De Commissie heeft gevraagd om aanvullende toelichting, mogelijk gevolgd door een inbreukprocedure. Bron: EU Commissie.
CAO-implicaties
Voor sectoren met een verplichte CAO kan de VBAR-rechtsvermoeden spanning geven met de CAO-afspraken. Zorg-cao’s kennen vaak minimum-uurtarieven die onder € 38 liggen. Er wordt gepleit voor een harmonisatie. Bron: CAO Ziekenhuizen, FNV Zorg.
Voorbereidingen voor zzp’ers
Wat je kunt doen om je voor te bereiden op de Zelfstandigenwet 2028:
Bereken of je uurtarief boven € 38 blijft. Zo niet, verhoog.
Werk voor meerdere opdrachtgevers (≥ 3 per jaar).
Investeer in AOV of BAZ-deelname.
Beoordeel of je in een BV moet overstappen om de risico’s te beperken.
Houd je administratie en documentatie op orde.
Maak je modelovereenkomst up-to-date en laat deze goedkeuren.
Verwacht impact model
Stel: je bent een marketing-zzp’er met uurtarief € 60, drie opdrachtgevers, eigen laptop, eigen kantoor. Onder VBAR voldoe je aan alle eisen. Geen actie nodig.
Stel: je bent een zorg-zzp’er met uurtarief € 32, één vast ziekenhuis als opdrachtgever. Onder VBAR kun je onder € 38 valt buiten het rechtsvermoeden, dus de Belastingdienst kan actief de feitelijke situatie toetsen. Aanbevolen: tarief verhogen, of meerdere opdrachtgevers aantrekken, of overstappen naar detachering.
De Zelfstandigenwet is een veelbesproken wetsvoorstel dat de positie van zzp’ers vanaf 2028 ingrijpend wijzigt. Het bevat drie pijlers: VBAR, BAZ, en de webmodule ‘Beoordeling Arbeidsrelatie’. De wet is behandeld door de Tweede Kamer in maart 2026; behandeling door de Eerste Kamer staat gepland Q1 2027.
Wetsvoorstel 36783 in detail
Indiener: minister Aartsen van Sociale Zaken. Doel: duidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers over wanneer er sprake is van zelfstandigheid en wanneer van loondienst. Kernpunten:
Rechtsvermoeden van zelfstandigheid bij tarief ≥ € 38/uur
Webmodule als toetsingsinstrument
BAZ als verplichte verzekering
Vervanging van de Wet DBA
Overgangsperiode 2027-2028 voor implementatie
BAZ: wat het betekent
De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) is een publieke verzekering met de volgende kenmerken (peildatum medio 2026, definitief na Eerste Kamer):
Premie: 5,4% van bruto inkomen
Maximum premie: € 171 per maand
Uitkering: 80% van gemiddeld inkomen over drie jaar
Wachttijd: 4 weken ziekte
Maximale uitkeringsduur: 5 jaar (vervolgens WIA-traject)
De webmodule ‘Beoordeling Arbeidsrelatie’ vervangt deels de modelovereenkomst. Het is een online tool die opdrachtgever invult om te bepalen of er sprake is van zelfstandigheid. Resultaten:
Groen: zelfstandig, geen actie
Oranje: extra documentatie vereist
Rood: loondienst, geen zzp-verhouding
De webmodule is geen vrijbrief; bij fiscale controle kan de uitkomst anders zijn. Bron: Rijksoverheid ZZP.
Overgangsperiode voor bestaande zzp’ers
Wie al zzp’er is voor 2028, krijgt een overgangsperiode van:
1 jaar om aan de nieuwe wet te voldoen
Eventueel 2 jaar als aantoonbaar inspanning vereist
Geen naheffing voorafgaande jaren mits aan nieuwe wet voldaan
Effect op broodfondsen
Vanaf invoering BAZ wordt deelname verplicht. Het broodfonds kan als aanvulling blijven, maar is niet meer de enige optie. Een zzp’er met BAZ + broodfonds is over-verzekerd; BAZ alleen is voldoende. Voordeel broodfonds: maakt geen onderscheid op medische historie.
Uurtarief-implicaties
Wie onder € 38/uur zit, kan in de toekomst:
Tarief verhogen (kan orderverlies betekenen)
Meer opdrachtgevers zoeken (kan orderportefeuille verbeteren)
Stap over naar detachering (loondienst via tussenpartij)
BV-vorm kiezen (DGA-status, andere fiscale positie)
Sector verlaten (soms niet realistisch)
Europese context
De EU heeft meerdere malen commentaar geleverd op de Nederlandse aanpak van schijnzelfstandigheid. Belangrijkste kritiekpunt: mogelijke belemmering van grensoverschrijdende dienstverlening. Een Duitse of Belgische zzp’er die in Nederland werkt, valt mogelijk onder strengere regels dan in eigen land. Bron: EU Commissie.
De Zelfstandigenwet bundelt de plannen voor zzp’ers: een publieke arbeidsongeschiktheidsverzekering (BAZ), een verduidelijkt beoordelingskader (VBAR) en een webmodule. De BAZ treedt naar verwachting in werking per 1 juli 2027. Het VBAR-rechtsvermoeden (wetsvoorstel 36783, Eerste Kamer 16 juni 2026) kan per 1 januari 2027 worden ingeroepen. De Zelfstandigenwet zelf volgt naar verwachting per 1 januari 2028.
Wat houdt de BAZ in?
De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid ZZP is een verplichte publieke verzekering voor alle zelfstandigen. De premie is een percentage van het inkomen, in de plannen 5,4 %, met een maximum van circa € 171 per maand. De uitkering bedraagt 80 % van het gemiddelde inkomen over de afgelopen drie jaar, met een maximum.
Wat houdt VBAR in?
VBAR staat voor Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden. Het voegt een rechtsvermoeden toe: bij een uurtarief van maximaal € 38 per uur (peildatum 1 januari 2026) wordt in beginsel aangenomen dat er een arbeidsovereenkomst is. De webmodule helpt opdrachtgevers om de arbeidsrelatie te beoordelen.
Tijdlijn 2026–2028
2026: behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer en internetconsultatie.
2027 eerste kwartaal: behandeling in de Eerste Kamer.
2027 tweede kwartaal: publicatie in het Staatsblad.
1 juli 2027: inwerkingtreding van de BAZ.
1 januari 2028: inwerkingtreding van VBAR en webmodule.
Veelgestelde vragen Zelfstandigenwet 2026
V: Is de BAZ verplicht?
A:Ja, voor alle zelfstandigen; de premie is inkomensafhankelijk met een maximum.
V: Vervangt de BAZ mijn private AOV?
A:Nee, de BAZ is een publiek minimum; een private AOV kan aanvullend dekken.
V: Wanneer is de wet definitief?
A:Naar verwachting in de tweede helft van 2027, met inwerkingtreding per 1 juli 2027 en 1 januari 2028.
Zelfstandigenwet en uw positie in 2026
De Zelfstandigenwet raakt elke zzp’er: de verplichte BAZ-premie, het VBAR-rechtsvermoeden en de webmodule. Wie nu al een private AOV heeft, betaalt straks mogelijk dubbel: de publieke premie plus de private polis. Het is verstandig om de ontwikkelingen te volgen en je keuze voor een AOV of broodfonds daarop af te stemmen.
Veelgestelde vragen positie 2026
V: Moet ik nu al een AOV afsluiten?
A:Dat hangt af van je risico; de BAZ komt er pas in 2027, dus tot die tijd ben je zelf verantwoordelijk.
V>Kan ik mijn private AOV opzeggen als de BAZ komt?
A:Dat kan, maar vergelijk eerst de dekking; de BAZ is een minimum en dekt niet alles.
Zelfstandigenwet en de praktijk in 2026
De Zelfstandigenwet verandert de positie van elke zzp’er: de verplichte BAZ-premie, het VBAR-rechtsvermoeden en de webmodule. Wie nu al een private AOV heeft, betaalt straks mogelijk dubbel. Het is verstandig om de ontwikkelingen te volgen en je keuze voor een AOV of broodfonds daarop af te stemmen.
V: Moet ik nu al een AOV afsluiten?
A: Dat hangt af van je risico; de BAZ komt er pas in 2027, dus tot die tijd ben je zelf verantwoordelijk.
Handhaving Wet DBA in 2026: praktijk
Vanaf 1 januari 2025 is het moratorium op de handhaving van arbeidsrelaties afgelopen. De Belastingdienst treedt sindsdien actiever en gerichter op bij vermoedens van schijnzelfstandigheid. In 2026 ligt de nadruk op bedrijfsbezoeken en risicogerichte controles, vooral in sectoren als zorg, bouw, ICT en transport.
Wat verandert er in 2026?
Geen verzuimboetes bij eerste overtreding; wel vergrijpboetes bij opzet of grove schuld.
De Belastingdienst richt zich op situaties met één dominante opdrachtgever en een laag tarief.
Modelovereenkomsten blijven beschikbaar via rijksoverheid.nl.
De webmodule wordt vanaf 2028 verplicht voor opdrachtgevers.
BAZ (verplichte AOV) per 2027
De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid ZZP start naar verwachting op 1 juli 2027. De premie wordt 5,4 % van de winst met een maximum van ongeveer € 171 per maand. De uitkering bedraagt 80 % van het gemiddelde inkomen over drie jaar, met een maximum. Wie al een private AOV heeft, kan mogelijk gebruik maken van een opt-out en zo dubbele premie voorkomen.
Voordeel voor opdrachtgevers in 2026
Vanaf 1 januari 2028 geldt het VBAR-rechtsvermoeden. Wie een zzp’er inhuurt tegen maximaal € 38 per uur, moet aantonen dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Wie een hoger tarief betaalt, valt buiten het rechtsvermoeden, maar de feitelijke werkverhouding blijft doorslaggevend.
V: Worden er in 2026 boetes opgelegd?
A: Vergrijpboetes kunnen oplopen van 10 % tot 100 % van de naheffing; verzuimboetes zijn uitgesteld.
V: Wanneer mag ik stoppen met mijn private AOV?
A: Bij invoering van de BAZ in 2027 kun je mogelijk een opt-out aanvragen; check bij je verzekeraar.
De drie toetsen van de Zelfstandigenwet 2028
De Zelfstandigenwet introduceert drie toetsen voor de beoordeling van een arbeidsrelatie:
Zelfstandigentoets: toets of de werkende een ondernemer is volgens de criteria van de wet (meer dan 1 opdrachtgever, eigen materiaal, eigen risico, etc.).
Werkrelatietoets: toets of de werkende in een feitelijke gezagsverhouding staat.
Sectoraal rechtsvermoeden: in sectoren met veel schijnzelfstandigheid (postbezorging, platformwerk, schoonmaak, bouw) wordt een sectoraal rechtsvermoeden van werknemerschap ingesteld.
Sectoraal rechtsvermoeden 2028
Het sectoraal rechtsvermoeden geldt voor sectoren die door de wetgever worden aangewezen. De verwachting is dat de volgende sectoren worden aangewezen:
Voor sectoren buiten deze lijst blijft de zelfstandigen- en werkrelatietoets leidend. De driedeling maakt de wet voorspelbaarder dan de huidige Wet DBA, die veel ruimte voor interpretatie liet.
Overgangsrecht BAZ 2027
De BAZ (verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering zzp'ers) treedt naar verwachting in werking per 1 juli 2027, een half jaar vóór de Zelfstandigenwet. De reden: het kabinet wil eerst een vangnet bieden vóórdat het toetsingskader wordt aangescherpt. Zzp'ers die zich nu al zorgen maken over handhaving onder de Wet DBA, krijgen vanaf juli 2027 automatische arbeidsongeschiktheidsbescherming.
Hoe bereid je je voor in 2026?
Inventariseer je opdrachten: welke opdrachtgevers, welke tarieven?
Beoordeel per opdracht of je zelfstandigheidskenmerken sterk zijn.
Stel je contracten bij waar nodig (eigen materiaal benoemen, eigen verantwoordelijkheid vastleggen).
Bouw een financiële buffer op voor het geval een opdrachtgever stopt (zie buffer-artikel).
Overweeg of BAZ-plus-AOV dekkend is (AOV is duurder maar biedt vaak hogere uitkering).
