Zelfstandigenwet 2028: Wat Verandert Er Voor ZZP'ers?
Peildatum: 1 januari 2026. De cijfers en regels in dit artikel zijn op die datum van toepassing; laatst inhoudelijk gecontroleerd op 5 oktober 2026 tegen belastingdienst.nl, rijksoverheid.nl en eerstekamer.nl. De actuele status van wetsvoorstel 36.783 staat ook in de kerncijferpagina 2026.
Kort antwoord: Wat is de Zelfstandigenwet en wat is de status?
De Zelfstandigenwet regelt wanneer je in ieder geval als zelfstandige kunt werken, en dus geen werknemer bent. Je moet dan voldoen aan twee toetsen: de zelfstandigentoets (volgens de consultatie onder meer KVK-inschrijving, btw-nummer, minimaal 3 opdrachtgevers en een minimumbedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s) en de werkrelatietoets (vrijheid in hoe, wanneer en waar je werkt, voor eigen rekening en risico). Status: sinds 1 oktober 2026 in internetconsultatie, reageren kan tot en met 29 oktober 2026. Daarna volgen de Raad van State en beide Kamers; beoogde invoering is januari 2028.
De Zelfstandigenwet komt in de plaats van het geschrapte verduidelijkingsdeel van de VBAR. Het kabinet beoogt invoering op 1 januari 2028, maar het wetsvoorstel ligt nog niet bij de Kamer: sinds 1 oktober 2026 staat het in internetconsultatie, tot en met 29 oktober 2026. De wet werkt met twee toetsen — de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets — en zonder sectorale rechtsvermoedens. Dit artikel loopt de hoofdvragen langs, met de criteria uit de internetconsultatie.
De kern in het kort
- Criteria gepubliceerd op 1-10-2026: o.a. KVK-inschrijving, btw-nummer, minimaal 3 opdrachtgevers en een minimumbedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s - bron internetconsultatie.nl.
- Beoogde invoering 1-1-2028, behandeling in Tweede en Eerste Kamer voorzien in 2027 - bron Kamerbrief 10-9-2026.
- Twee toetsen: de zelfstandigentoets (de persoon) en de werkrelatietoets (vrijheid en ontbreken van gezag binnen een opdracht) - bron Kamerbrief 10-9-2026.
- Geen sectorale rechtsvermoedens en geen toetsingscommissie in de Zelfstandigenwet - bron Kamerbrief 10-9-2026.
- 1,1 miljoen zzp'ers in het tweede kwartaal van 2026 - hoeveel van hen de nieuwe wet merken, is niet bekend - bron CBS.
📑 Inhoudsopgave
Wat is de Zelfstandigenwet?
De Zelfstandigenwet begon als initiatiefwetsvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP (internetconsultatie). Nadat het kabinet op 6 maart 2026 het verduidelijkingsdeel van de VBAR schrapte, werkt minister Aartsen (Werk en Participatie) de wet verder uit (Rijksoverheid). Het doel: meer duidelijkheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers, schijnzelfstandigheid tegengaan en zelfstandigen erkenning geven.Status oktober 2026. Het wetsvoorstel ligt nog niet bij de Tweede Kamer. Sinds 1 oktober 2026 staat het in internetconsultatie (reageren tot en met 29 oktober 2026); tegelijk lopen de uitvoeringstoetsen en een toets door het Adviescollege toetsing regeldruk. Daarna volgt de Raad van State. De behandeling in beide Kamers is voorzien in 2027, met 1 januari 2028 als beoogde datum van inwerkingtreding (Kamerbrief 10-9-2026).
Wat zijn de twee toetsen?
Eerder werd gesproken over drie toetsen, inclusief een sectoraal rechtsvermoeden. In de Kamerbrief van 10 september 2026 kiest het kabinet voor twee toetsen met een beperkt aantal concrete criteria. Sinds 1 oktober 2026 staan de criteria in de internetconsultatie. De concept-wettekst zelf noemt de eis van drie opdrachtgevers, het minimumbedrag aan voorzieningen en de vier punten van de werkrelatietoets; de basisvoorwaarden (zoals KVK-inschrijving en btw-nummer) en het bedrag volgen later bij algemene maatregel van bestuur. Ze zijn nog niet definitief: na de consultatie volgen de Raad van State en beide Kamers.| Toets | Waar kijkt de toets naar? | Criteria in het concept |
|---|---|---|
| Zelfstandigentoets | De persoon van de zelfstandige en hoe die zich in het economisch verkeer gedraagt | 1. Basisvoorwaarden: KVK-inschrijving, btw-nummer, aparte zakelijke rekening, zelf verantwoordelijk voor de facturatie (uitvoeren mag een ander), een betalingstermijn voor klanten en opdrachtgevers, zelf betalingen aan derden doen en aanspreekbaar zijn op te late betaling. 2. Minimaal 3 verschillende opdrachtgevers of klanten. 3. Jaarlijks een minimumbedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s. |
| Werkrelatietoets | Vrijheid en onafhankelijkheid binnen een opdracht, en dus het ontbreken van gezag | 1. Beide partijen willen buiten een arbeidsovereenkomst werken. 2. Jij bepaalt hoe je het werk uitvoert; de opdrachtgever mag instructies geven over het wat. 3. Jij bepaalt tijden en werkplek, behalve bij werk dat locatie- of tijdgebonden is. 4. Je werkt voor eigen rekening en risico. |
Haal je beide toetsen én werk je in de praktijk zo, dan is er volgens het voorstel ‘in ieder geval’ geen gezag: je zit in de ‘veilige haven’ en weet vooraf dat je als zelfstandige kunt werken. Haal je een of beide toetsen niet, dan ben je niet automatisch werknemer. Dan wordt de arbeidsrelatie beoordeeld met de regels die nu al gelden (artikel 7:610 BW) (internetconsultatie, Rijksoverheid 1-10-2026).
Twee details om op te letten. Bij de opdrachtgevers spreekt de consultatietekst van minimaal 3 verschillende opdrachtgevers of klanten in het lopende en het vorige kalenderjaar samen; de concept-wettekst zelf van minimaal drie (rechts)personen ‘in de periode tot en met vorig kalenderjaar’. En het minimumbedrag voor voorzieningen is nog niet bekend: de hoogte wordt bij algemene maatregel van bestuur vastgesteld en jaarlijks aangepast zoals het minimumloon. Als voorzieningen die (mogelijk) meetellen noemt de consultatie: een AOV of een voorziening voor kortdurende ziekte, pensioen of pensioensparen in de tweede of derde pijler, en een bedrijfsaansprakelijkheids-, bedrijfsschade-, beroepsaansprakelijkheids- of rechtsbijstandverzekering.
Wat verandert er voor de Belastingdienst?
Hoe de Belastingdienst na invoering van de Zelfstandigenwet handhaaft, is nog niet uitgewerkt. Tot die tijd geldt: sinds 1 januari 2025 wordt weer gehandhaafd, in 2026 zijn vergrijpboetes mogelijk maar verzuimboetes niet, en vanaf 1 januari 2027 vervalt de zachte landing (Belastingdienst, Kamerbrief 19-12-2025).Hoe verhoudt zich dit tot de Wet DBA en VBAR?
De verduidelijkingscriteria van de VBAR zijn geschrapt; de Zelfstandigenwet komt daarvoor in de plaats. Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief is een aparte wet (36.783) die op 31 december 2026 in werking treedt (Stb. 2026, 207). Volgens het kabinet komt er in de wet een nieuwe bepaling die regelt wanneer geen sprake is van gezag; aan de kwalificatie als werknemer en de bijbehorende bescherming wil het kabinet niets wijzigen.Komt er een wettelijke definitie van zzp'er?
Het kabinet spreekt van ‘duidelijke spelregels vooraf’ en een ‘veilige haven’ voor wie daaraan voldoet: wie de toetsen haalt, weet zeker dat hij als zelfstandige kan werken. Een uurtariefgrens hoort daar volgens de Kamerbrief niet bij; de grens van € 38 (peildatum 1-1-2026) geldt voor het rechtsvermoeden in wet 36.783. Gevolgen voor fiscale faciliteiten of sociale zekerheid zijn niet aangekondigd.Komt er een sectoraal rechtsvermoeden?
Nee. Volgens de Kamerbrief van 10 september 2026 maken sectorale rechtsvermoedens en een toetsingscommissie geen deel uit van de Zelfstandigenwet, omdat de markt volgens het kabinet allereerst gebaat is bij duidelijke spelregels. Eerdere lijstjes met sectoren die ‘als eerste’ zo’n vermoeden zouden krijgen, zijn daarmee achterhaald.Wat is de planning?
Sinds 1 oktober 2026 ligt het wetsvoorstel in internetconsultatie; reageren kan tot en met 29 oktober 2026. Volgens de Kamerbrief van 10 september 2026 lopen tegelijk de uitvoeringstoetsen en een toets door het Adviescollege toetsing regeldruk. Daarna gaat het ‘zo spoedig mogelijk’ naar de Raad van State. De behandeling in Tweede en Eerste Kamer is voorzien in 2027, zodat de wet op 1 januari 2028 in werking kan treden. Dat is een streven, geen vaststaand feit.| Wanneer | Wat | Status |
|---|---|---|
| 1 t/m 29 oktober 2026 | Internetconsultatie (concept-wettekst en memorie van toelichting); tegelijk uitvoeringstoetsen en toets Adviescollege toetsing regeldruk | Loopt |
| Daarna | Advies Raad van State | Zo spoedig mogelijk |
| 2027 | Behandeling Tweede en Eerste Kamer | Voorzien |
| 1-1-2028 | Inwerkingtreding | Beoogd |
Wat moet je als zzp'er nu doen? 4-stappen 30-dagen plan
Stap 1 - Volg de ontwikkelingen via Rijksoverheid.nl, TweedeKamer.nl en internetconsultatie.nl. Stap 2 - Leg afspraken vast die passen bij hoe je werkt (bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten mag je gebruiken tot en met 31-12-2029). Stap 3 - Lees de criteria van de twee toetsen in de internetconsultatie en reageer als je wilt (tot en met 29 oktober 2026). Kijk alvast of je de basisvoorwaarden op orde hebt en voor hoeveel verschillende opdrachtgevers of klanten je per jaar werkt. Stap 4 - Regel je arbeidsongeschiktheidsrisico en volg de BAZ (wetsvoorstel 36.912).Veelgestelde vragen
Wat is de Zelfstandigenwet en wat is de status?
De Zelfstandigenwet regelt wanneer je in ieder geval als zelfstandige kunt werken, en dus geen werknemer bent. Je moet dan voldoen aan twee toetsen: de zelfstandigentoets (volgens de consultatie onder meer KVK-inschrijving, btw-nummer, minimaal 3 opdrachtgevers en een minimumbedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s) en de werkrelatietoets (vrijheid in hoe, wanneer en waar je werkt, voor eigen rekening en risico). Status: sinds 1 oktober 2026 in internetconsultatie, reageren kan tot en met 29 oktober 2026. Daarna volgen de Raad van State en beide Kamers; beoogde invoering is januari 2028.
Wordt de Zelfstandigenwet zeker ingevoerd op 1-1-2028?
Nee, het is de beoogde datum uit de Kamerbrief van 10 september 2026. Het wetsvoorstel moet nog langs de Raad van State en beide Kamers.
Wat verandert er voor zzp'ers boven € 38 per uur?
Het rechtsvermoeden (aparte wet 36.783) geldt alleen tot € 38 per uur (peildatum 1-1-2026). Voor de Zelfstandigenwet is geen tariefgrens aangekondigd; daar gaat het om de twee toetsen.
Komen er aparte regels per sector?
Nee. Sectorale rechtsvermoedens maken volgens de Kamerbrief van 10 september 2026 geen deel uit van de Zelfstandigenwet.
Komt er een overgangsperiode?
Niet in de concept-wettekst van 1 oktober 2026: die bevat geen overgangsrecht en laat de inwerkingtreding bij koninklijk besluit bepalen. Beoogd is januari 2028. Na de consultatie kan de tekst nog veranderen.
Hoeveel opdrachtgevers heb je nodig onder de Zelfstandigenwet?
Volgens het concept minimaal 3 verschillende opdrachtgevers of klanten. De consultatietekst telt het lopende en het vorige kalenderjaar samen; de concept-wettekst spreekt van ‘de periode tot en met vorig kalenderjaar’. Het is een van de criteria van de zelfstandigentoets, naast onder meer KVK-inschrijving, btw-nummer en een minimumbedrag aan voorzieningen.
Ben ik werknemer als ik niet aan de toetsen voldoe?
Niet automatisch. Je hebt dan alleen niet de zekerheid van de ‘veilige haven’. Of er een arbeidsovereenkomst is, wordt dan beoordeeld met de regels die nu al gelden (artikel 7:610 BW).
Heeft de wet gevolgen voor mijn AOV?
De basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) is een apart wetsvoorstel (36.912) dat sinds 24 maart 2026 bij de Tweede Kamer ligt; een ingangsdatum is nog niet vastgesteld. Een koppeling met de Zelfstandigenwet is niet aangekondigd.
Wat doet de Belastingdienst ondertussen?
Handhaven op schijnzelfstandigheid; vanaf 2026 vergrijpboetes (25% bij grove schuld, 50% bij opzet, bij recidive tot maximaal 100%), in 2026 nog geen verzuimboetes.
Bronnen
- Tweede Kamer - Kamerbrief vervolgstappen Zelfstandigenwet (10-9-2026) — https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z18615&did=2026D42694
- Rijksoverheid - kabinetskoers 6-3-2026 — https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/03/06/kabinet-kiest-voor-meer-rust-en-duidelijkheid-voor-zzpers-en-opdrachtgevers
- Internetconsultatie - Zelfstandigenwet (kabinet, 1 t/m 29 oktober 2026) — https://www.internetconsultatie.nl/verduidelijkingzelfstandigenwet
- Concept-wettekst Zelfstandigenwet (internetconsultatie, document 16198) — https://www.internetconsultatie.nl/verduidelijkingzelfstandigenwet/document/16198
- Rijksoverheid - Zelfstandigenwet biedt meer duidelijkheid en erkenning voor zzp’ers (1-10-2026) — https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/10/01/zelfstandigenwet-biedt-meer-duidelijkheid-en-erkenning-voor-zzpers
- Internetconsultatie - Zelfstandigenwet (eerder initiatiefvoorstel) — https://www.internetconsultatie.nl/zelfstandigenwet
- Eerste Kamer - wet 36.783 rechtsvermoeden — https://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/36783_wet_invoering
- Staatsblad 2026, 158 - wettekst rechtsvermoeden — https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2026-158.html
- Staatsblad 2026, 207 - inwerkingtreding 31-12-2026 — https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2026-207.html
- Tweede Kamer - wetsvoorstel 36.912 (BAZ) — https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/detail?cfg=wetsvoorsteldetails&qry=wetsvoorstel%3A36912
- Kamerstuk 36 912, nr. 3 (memorie van toelichting BAZ) — https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-36912-3.html
- Belastingdienst - handhaving arbeidsrelaties — https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/arbeidsrelaties/content/handhaving
- Rijksoverheid - Kamerbrief zachte landing handhaving (19-12-2025) — https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2025/12/19/gedeeltelijke-verlenging-zachte-landing-handhaving-schijnzelfstandigheid
- Belastingdienst - geen nieuwe modelovereenkomsten meer — https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/arbeidsrelaties/content/geen-nieuwe-modelovereenkomsten-meer
- CBS - dashboard arbeidsmarkt, flexwerk (Q2 2026) — https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-arbeidsmarkt/werkenden/flexwerk